Uzroci ženske neplodnosti
Ženska neplodnost se definiše kao nemogućnost ostvarivanja trudnoće usled poremećaja ovulacije, problema sa reproduktivnim organima ili hormonske neravnoteže. Najčešći uzroci su navedeni u nastavku.
1. Poremećaji ovulacije
Poremećaji ovulacije predstavljaju najčešći uzrok ženske neplodnosti. Podrazumevaju odsustvo ovulacije ili neredovnu i retku ovulaciju.
Iako neredovni ili izostali menstrualni ciklusi često ukazuju na probleme sa ovulacijom, kod nekih žena ovulatorna disfunkcija može postojati čak i uz naizgled uredne cikluse.
Poremećaji ovulacije se uglavnom dele u tri glavne kategorije:
- Urođeni hormonski poremećaji hipotalamusa ili hipofize, koji dovode do nedovoljne stimulacije jajnika
- Hiperprolaktinemija, stanje u kojem dolazi do prekomernog lučenja prolaktina (hormona mleka)
- Sindrom policističnih jajnika (PCOS), jedan od najčešćih hormonskih poremećaja kod žena u reproduktivnom dobu
2. Začepljeni ili oštećeni jajovodi
Začepljeni ili oštećeni jajovodi onemogućavaju susret spermatozoida i jajne ćelije, čime se prirodna oplodnja i trudnoća čine nemogućim.
Oštećenje jajovoda može nastati kao posledica:
- Prethodnih karličnih infekcija
- Endometrioze
- Intraabdominalnih priraslica nastalih nakon operacija
U razvijenim zemljama, polno prenosive infekcije predstavljaju najčešći uzrok oštećenja jajovoda. U Turskoj i sličnim regionima, tuberkuloza preležana u detinjstvu može dovesti do teških i trajnih oštećenja jajovoda.
3. Endometrioza
Endometrioza nastaje kada tkivo slično sluzokoži materice (endometrijumu) raste van materice. Ovo tkivo reaguje na hormonske promene i krvari tokom menstruacije, isto kao i normalni endometrijum.
Ponavljana unutrašnja krvarenja dovode do zapaljenja, fibroze i stvaranja karličnih priraslica. Kada endometrioza zahvati jajnike, mogu se formirati ciste poznate kao endometriomi.
- Oko 50% žena sa endometriozom zahteva tretman plodnosti da bi ostvarile trudnoću
- Endometrioza se otkriva kod približno 25% žena koje se javljaju zbog neplodnosti
4. Cervikalni faktori
Cervikalna neplodnost može nastati usled:
- Strukturnih anomalija grlića materice
- Infekcija grlića materice
- Poremećaja količine ili kvaliteta cervikalne sluzi
Cervikalna sluz ima ključnu ulogu u transportu spermatozoida kroz reproduktivni trakt. Njena količina i konzistencija se menjaju tokom menstrualnog ciklusa pod uticajem estrogena i progesterona.
Benigna stanja poput polipa grlića materice ili prethodnih hirurških zahvata na grliću mogu negativno uticati na plodnost.
5. Alergijski uzroci
Alergijski faktori mogu doprineti neplodnosti, ali njihova dijagnostika i lečenje su i dalje izazovni. Zbog neujednačenih rezultata lečenja i promenljivih stopa trudnoće, rutinsko testiranje na alergijsku neplodnost ostaje kontroverzno i ne preporučuje se u standardnoj kliničkoj praksi.
Lečenje ženske neplodnosti
Kod neplodnosti izazvane:
- poremećajima ovulacije
- začepljenjem ili oštećenjem jajovoda
- endometriozom
- cervikalnim faktorima
- neobjašnjenim alergijskim uzrocima
IVF (in vitro fertilizacija) predstavlja najefikasniju terapijsku opciju.
Kod pacijentkinja koje ne ostvare trudnoću IVF tretmanom zbog navedenih stanja, donacija jajnih ćelija predstavlja konačnu i najuspešniju alternativu, sa visokim stopama trudnoće i velikom verovatnoćom ostvarivanja zdrave trudnoće.
